پله پله تا آسبادهای نشتیفان شاهکار مهندسی قبل از اسلام

زردی خشت‌های آسیاب‌های بادی نشتیفان امروزه پس‌زمینه عکس‌های هنری و یادگاری گردشگران و علاقه‌مندان آثار تاریخی شده است.

0
29
آشنایی با آسبادهای نشتیفان
آسبادهای نشتیفان
پله پله تا آسبادهای نشتیفان شاهکار مهندسی قبل از اسلامReviewed by تحریریه بلیط هواپیما on Oct 22Rating: 4.0آسبادهای نشتیفان شاهکار مهندسی قبل از اسلام جزو میراث جهانی یونسکو.آسبادهای نشتیفان پیوند میان انسان و طبیعت را به خوبی در قامت خود انعکاس می‌دهند و میراث گرانبهایی از نسل‌های گذشته ما ایرانی‌ها هستند.

آسبادهای نشتیفان

زردی خشت‌های آسیاب‌های بادی نشتیفان امروزه پس‌زمینه عکس‌های هنری و یادگاری گردشگران و علاقه‌مندان آثار تاریخی شده است. مجموعه‌ای ساخته‌شده از گل و چوب که قدمتش به دوران صفویه برمی‌گردد و عنوان بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین مجموعه آسبادهای جهان را به یدک می‌کشد. ابتکار و خلاقیت کویرنشینان آن دوران به بهره‌گیری از انرژی‌های طبیعی و معماری‌های منحصربه‌فردی ختم شده که استحکام اسرارآمیزش تمام توجهات را به سمت خود جلب کرده است. کویرنشینان خراسانی با وزش بادهای مداومی که به اندازه حرکت دادن پره‌های آسبادها و سنگ‌هایش قوی بودند، برای آسیاب گندم‌هایشان مجموعه این خشت‌ها را ساختند. این آسبادها پیوند میان انسان و طبیعت را به خوبی در قامت خود انعکاس می‌دهند و میراث گرانبهایی از نسل‌های گذشته ما ایرانی‌ها هستند. در ادامه در مورد آسبادهای نشتیفان بیشتر توضیح خواهیم دارد.

ارزش آسبادهای نشتیفان از تاریخ فراتر رفته

آشنایی با آسبادهای نشتیفان
آسبادهای نشتیفان

اگر از جذابیت معماری و طراحی داخلی و بیرونی آسبادهای نشتیفان یا خوانشرف بگذریم نمی‌توانیم اهمیت فرهنگی و اجتماعی آن را نادیده بگیریم. آسبادهایی که به وضوح طی چندین قرن متوالی در فراهم‌سازی رفاه و آسایش مردمانش پابه‌پای بادهای موسمی می‌رقصیدند تا نیازهای روزمره کویرنشینان را برطرف کنند. از طرفی به مرور راهشان را به سوی مرزهای بین‌المللی هموار ساختند تا خود را به دنیا بشناسانند، چون سازمان میراث فرهنگی درخواستی برای ثبت این مجموعه در فهرست جهانی یونسکو ارائه داده‌ است.

شهر نشتیفان

آشنایی با آسبادهای نشتیفان
آسبادهای نشتیفان

قبل از همه چیز بهتر است نگاهی به ریشه اسم این شهر بیاندازیم، «نش» به معنای نیش عقرب و «تیفان» به معنای طوفان یا همان بادهای موسمی است که قرن‌هاست منبعی برای آسبادهای شهر و تولید نیرو بوده‌اند. امروزه شهر نشتیفان در قسمت جنوبی خراسان واقع شده و حدود 20 کیلومتر با شهرستان خواف فاصله دارد و همان‌طور که در کتاب‌های تاریخی آمده از قرن نهم هجری مشهور شده چون یکی از حاکمان ایرانی اهل نشتیفان بوده است. در اطراف شهر مقبره‌هایی به شیوه زرتشتیان باستان ساخته شده که به اعتقاد اهالی شهر در گذشته برای محافظت از حمله‌ها و تجاوزهای احتمالی در اطراف شهر نوادگان و بزرگان شهر را دفن می‌کردند.

✅ بازدید از مقاله آسیاب‌های آبی دزفول
✅ بازدید از مقاله آسبادهای شرق ایران، اولین ساخته صنعتی بشر

مشخصات آسبادها

آشنایی با آسبادهای نشتیفان
آسبادهای نشتیفان

حالا می‌رسیم به خود آسبادهای نشتیفان که 10 دور هم دور این سازه‌ها بگردید باز هم سیر نمی‌شوید، باید روی پله‌های کوچک و پهن آن بنشینید یا کنار درهای و پره‌های چوبی غول‌پیکرش بایستید و کالبد خشتی این بنا را زمینه عکس‌های خود کنید. این پله‌ها در ردیف‌های موازی و روبه بالا ساخته شده‌اند؛ در کلِ این مجموعه 10 آسباد می‌بینید که کنار هم و با جهت شمالی-جنوبی ساخته شده‌اند و ارتفاعشان از سطح زمین حدود 4 متر است. گفته می‌شود طول آسبادهای چوبی 13 متر و عرض‌شان 3 متر می‌باشد.

سازوکار آسبادها

آشنایی با آسبادهای نشتیفان
آسبادهای نشتیفان

بادهای 120 روزه سیستان با هدایت دیوارهای آسبادها به سمت فضای محصور کشانده می‌شوند و پره‌های چوبی، اهرم‌ها و سنگ‌های آسباد را به حرکت در می‌آورند. هدایت بادها به این شکل صورت می‌گیرد که یکی از دیوارهای آسبادها که نیمه‌کاره است و به سمت غرب و مقابل جهت وزش باد قرار گرفته، باد را به سمت فضای داخل 3 دیوار می‌کشاند و نیرویی قوی برای به کار افتادن آسبادها تولید می‌شود.

مرمت

حالا ممکن است این سوال به ذهنتان خطور کند که چطور ممکن است دیواره‌های خشتی و گلی در برابر چنین نیرویی مقاوم باشند و تخریب نشوند ولی با درنظر گرفتن قدمت هزار ساله آسبادهای نشتیفان جای تعجبی ندارد که در طول تاریخ شدت وزش بادهای 120 روزه چنان سخت و سنگین بوده که سبب فرسایش و تخریب بخشی از آسبادها شده است، به همین دلیل در دوره قاجار با ساخت مجدد این مجموعه بار دیگر موفق به بهره‌برداری از این سازه شده‌اند.

از زبان گردشگران

ترنتو گردشگر ایتالیایی می‌گوید: «بسیار تعجب می‌کنم که سازه شگفت‌انگیزی مثل آسبادهای نشتیفان در هیچ کتاب راهنمای گردشگری ثبت نشده است. من یک روز تمام در این منطقه ماندم و لحظات لذت‌بخشی تجربه کردم. درست در مقابل آسبادها کلبه‌ای بومی وجود داشت که صاحبش مرا مهمان غذاهای خوشمزه محلی کرد. در یک کلام همه چیز عالی بود. همچنین می‌توان دسترسی راحتی از مشهد به نشتیفان داشت».

بهترین زمان سفر

آشنایی با آسبادهای نشتیفان
آسبادهای نشتیفان

از نقل قول‌ها و توصیه‌های گردشگران چنین به نظر می‌رسد که از اواسط بهار تا پاییز بهترین زمان برای دیدن این غول چوبی است که در میان لایه‌های خشت و گل اسیر شده است. البته همین که از تماشای تلفیق آسمان و کویر سیر شدید می‌توانید به سراغ جاذبه‌های دیگر این شهر بروید؛ بیش‌تر از 30 اثر تاریخی در شهر نشتیفان وجود دارد ولی در حال حاضر می‌توان به تعداد انگشت‌شماری از آن‌ها سر زد، از جمله قنات نشتیفان که یکی از جاذبه‌های تاریخی شهر به شمار می‌رود. مدرسه غیاثیه و برج کرات از جاذبه‌های نزدیک به نشتیفان هستند که بازدید از آن‌ها خالی از لطف نخواهد بود.

برای خرید بلیط هواپیما و رزرو پرواز داخلی و خارجی بهترین پیشنهاد ما به شما نصب اپلیکیشن سفرستان می‌باشد. در اپلیکیشن خرید بلیط هواپیما سفرستان به صورت روزانه تخفیف‌های ویژه روی مسیرهای داخلی و خارجی وجود دارد که شما می‌توانید با نصب و ثبت نام در این اپلیکیشن، از این امکانات ویژه و برخی ویژگی‌های دیگر بهره‌مند شوید.

دیدگاهتان را بنویسید

لطفا نظر خود را وارد نمایید
لطفا نام خود را وارد نمایید