معرفی جشن های باستانی ایرانیان

در مورد قدمت و تاریخ ایران می توان هزاران کتاب نوشت و بی شمار قصه ها گفت. از غم ها و غصه ها تا شادی ها و جشن ها.

0
22
معرفی جشن های باستانی ایرانیان
جشن های باستانی ایرانیان
معرفی جشن های باستانی ایرانیانReviewed by تحریریه بلیط هواپیما on Oct 13Rating: 4.0جشن های باستانی ایرانیان و آیین های زیبایی که فراموش شده اند.جشن های باستانی ایرانیان در طی سال ها به دست فراموشی سپرده شده و از آن جشن ها تعداد اندکی مانند جشن نوروز باقی مانده و همچنان برگزار می شود.

جشن های باستانی ایرانیان

در مورد قدمت و تاریخ ایران می توان هزاران کتاب نوشت و بی شمار قصه ها گفت. از غم ها و غصه ها تا شادی ها و جشن ها. احتمالا می دانید که در گذشته ایرانیان جشن های بی شماری داشته اند که در طی سال ها به دست فراموشی سپرده شده و از آن جشن ها تعداد اندکی مانند جشن نوروز باقی مانده و همچنان برگزار می شود. ما در این مقاله سفرستان قصد داریم تا برخی جشن های باستانی ایرانیان را معرفی کنیم که بسیاری از آنها به دست فراموشی سپرده شده اند.

جشن های ماهانه

اگر نگاهی به تقویم بیاندازید متوجه می شوید که در برخی از روزهای هر ماه جشن مختص آن ماه ثبت شده است. در گذشته هر روز از ماه نام خاصی داشته است به طور مثال روز سوم هر ماه را اردیبهشت می گفتند؛ و ایرانیان باستان هر گاه نام یکی از روزهای هفته همنام با ماه سال می شده، آن روز را فرخنده دانسته و به جشن و شادی می پرداختند. گذشته از این جشن های ماهانه هریک داستانی دارند. به طور مثال جشن اردیبهشتگان از جشن های آتش و روز پیروزی خیر بر شر بوده است.

جشن های ماهانه عبارتند از:

جشن فروردگان( ۱۹ فروردین)

جشن اردیبهشتگان( ۳ اردیبهشت)

جشن خردادگان( ۶ خرداد)

جشن تیرگان( ۱۳ تیر)

جشن امردادگان( ۷ امرداد)

جشن شهریورگان( ۴ شهریور)

جشن مهرگان( ۱۶ مهر)

جشن آبانگان( ۱۰ آبان)

جشن آذرگان( ۹ آذر)

جشن خرم روز( ۱دی روز هرمزد)

جشن بهمنگان( ۲ بهمن)

جشن اسفندگان( ۵ اسفند روز سپندارمذ)

✅ بازدید از مقاله مهم ترین بناهای تاریخی ایران

 جشن های گاهنبار

در زند اوستا به نقل از زرتشت آمده که خداوند جهان را در شش گاهنبار آفریده است. ایرانیان باستان این شش گاهنبار را جشن می گرفتند. هر یک از گاهنبارها جشن هایی ۵ روزه بوده اند و آخرین گاهنبار مهم ترین آن ها بوده است.

گاهنبارها عبارتند از:

گاهنبار میدیوزرم- روز آفرینش آسمان( ۱۵ اردیبهشت)

گاهنبار میدیوشم- روز آفرینش آب( ۱۵ تیر)

گاهنبار پتیه شهیم- روز آفرینش زمین( ۳۰ شهریور)

گاهنبار ایاسرم- روز آفرینش گیاهان( ۳۰ مهر)

گاهنبار میدیارم- روز آفرینش جانوران( ۲۰ دی)

گاهنبار همسپثمیدیه- روز آفرینش انسان( آخرین روز سال)

جشن های آتش

معرفی جشن های باستانی ایرانیان
جشن های باستانی ایرانیان

آتش از گذشته مورد احترام ایرانیان بوده پس بعید نیست اگر ببینیم در برخی از جشن های باستانی ایرانیان، آتش نقش بسیار مهمی داشته است. آتش و خورشید در باور زرتشتیان نشانی از اهورامزدا هستند و به همین دلیل این دو را ارج می نهند. شناخته شده ترین جشن آتش همان جشن چهارشنبه سوری است که هنوز هم رواج دارد و برگزار می شود. سایر جشن های آتش باستانی ایرانیان عبارتند از: جشن آذرگان، جشن شهریورگان، جشن سده و جشن اردیبهشتگان.

جشن سده

جشن سده از جشن های آتش و به دلیل پیدایش این عنصر برگزار می شود. ایرانیان باستان سال را به دو فصل تابستان و زمستان تقسیم می کردند؛ تابستان از روز اول فروردین تا پایان مهر دامه داشت و زمستان از آبان تا آخر اسفند ادامه پیدا می کرد. جشن سده در این دوران و ۱۰۰ روز پس از آغاز زمستان  در دهم بهمن ماه به مناسبت نابودی و ضعف نیروهای اهریمنی برگزار می شد. جمع آوری هیزم برای آتش جشن و انداختن جانوران موذی در آتش از آیین این مراسم بوده است.

جشن سوری

جشن سوری که امروزه به آن چهارشنبه سوری هم می گوییم، گرچه جشنی قدیمی و کهن است اما با ورود اسلام به ایران دستخوش تغییراتی شده است. جشن سوری در گذشته نیز در روزهای پایانی سال و به مناسبت جشن فروردگان( همسپثمیدیه) برگزار می شد.ایرانیان باستان بر این باور بودند که در روزهای پایانی سال، ارواح درگذشتگان( فروهرها) میان زندگان آمده و ده روز با آن ها زندگی می کنند. به همین دلیل در روزهای پایانی سال ایرانیان بر سر بام ها آتش برپا می کردند تا درگذشتگانشان بتوانند راه منزل را به راحتی پیدا کنند. احتمال می رود نام چهارشنبه پس از ورود اعراب با جشن سوری ترکیب شده و نام این جشن را به چهارشنبه سوری تغییر داده است.

جشن چله

جشن شب چله که امروزه با نام یلدا هم شناخته می شود از مهم ترین جشن های باستانی ایرانیان است. تاریخ نگاران و محققان قدمت این جشن را به هفت هزار سال قبل می رسانند. از آن جا که شب چله طولانی ترین شب سال است و پس از آن روزها طولانی تر شده اند، ایرانیان باستان شب چله شب را شب پیروزی الهه میترا بر اهریمن و شب تولد خورشید می دانستند. آداب و رسوم برگزاری شب چله تقریبا بدون تغییر مانده است. هرچند که هر منطقه این شب را متناسب با آداب و رسوم خود جشن می گیرد.

جشن سروشگان (سروش روز)

در روزشمار باستانی ایرانیان هفدهمین روز هرماه، سروش نامگذاری شده و جشن سروشگان در اولین روز سروش سال در هفدهم فروردین برگزار می شد. گفته شده که سروش کسی بود که اولین بار عبادت  نیایش خدا را آغاز کرد و به مردم آموخت. در اوستا سروش را قوی بازو، چابک، شهریار جهان، دارای پیکری با کلام مقدس، اندیشه ای والا، خوش سخن، پاسبان گیتی و پناه دهنده بینوایان.

جشن خزان

یکی از جشن های باستانی ایرانیان که امروزه به دست فراموش سپرده شده، جشن خزان است.  جشن خزان جشنی است که همه ساله در هشتم شهریور ماه و به مناسبت آغاز پاییز برگزار می شد. در مورد روز برگزاری جشن خزان بحث هایی هست برخی معتقداند این جشن در ۱۸ شهریور و برخی دیگر می گویند که این جشن در ۱۵ شهریور برگزار می شد. اما جیمز موریه، دیپلمات و نویسنده بریتانیایی، در سفری که به ایران داشته از برگزاری این جشن در ۸ شهریور ماه خبر داده است. جیمز موریه آخرین فردی است که در خاطرات خود ز برگزاری جشن خزان یاد کرده است.

جشن سیر سور

سیر سور یکی ازجالب ترین جشن های باستانی ایرانیان است. ایرانیان باستان بر این باور بوده اند که در روز چهاردهم دی ماه، روز گوش، جمشید توسط دیوان کشته شد و دیوان غالب و پیروز نبرد شدند. به همین دلیل ایرانیان برای دفع شر دیوان در این روز همراه خوراک و غذاهای خود سیر می خوردند چرا که معتقد بودند سیر دفع شر می کند. همچین در کنار سیر از خوراکی های دیگری مانند سبزی و گوشت و نوشیدنی استفاده می کردند تا اندوه و غم این روز را از دل خود دور کنند.

جشن بتیکان

این جشن باستانی یکی از پر حرف و حدیث ترین جشن ها است چرا که از آن اطلاعات دقیقی در دست نیست وهرچه هست صرفا حدس و گمان است. البته نوشته های ابوریحاان بیرونی تا حدی در مورد آشنایی با این جشن کمک کرده است. بتیکان گاها بصورت بتیگان، دیبگان و …هم نوشته می شود هرچند که واژه بتیکان منطقی تر به نظر می رسد. در مورد تلفظ واژه هم چندان اطلاعاتی نیست اما از آن جا که یکی از آیین این روز ساخت عروسک بوده است تلفظ بُتیکان درست تر به نظر می رسد. جشن بتیکان در روز پانزدهم دی برگزار می شد و در این روز ایرانیان به ساخت آدمک و عروسک هایی از گل مشغول می شدند. برخی منایع می گویند که ایرانینان  این عروسک ها را بر سر در خانه ها می آویختند در حالی که برخی دیگر معتقدند این عروسک ها را در آتش می سوزاندند تا دفع شر شود. به هر حال آن چه که مسلم است این جشن با آمدن اسلام کم کم از بین رفته چرا که بتیکان آوایی مشابه بت داشته و بتان در اسلام نماد شرک و ضلالت بوده اند.

جشن گاوگیل

گاوگیل از جمله جشن های فراموش شده و ناشناخته ایران است. در مورد این جشن دو روایت است. یکی مرتبط با فریدون و درفش کاویان و دیگری در ارتباط با جدایی ایران و ترکستان و پس گرفت غنیمت های ایران است. در هر دو مورد نقش گاو بسیار پررنگ است! مورد اول راوی این ماجراست که با تسلط ضحاک بر ایران، گاوهای اثفیان، پدر فریدون، به غنیمت گرفته شد و فریدون در این روز، شانزدهم دی، در نبردی بر ضحاک پیروز و گاوهای به غنیمت برده شده را باز ستاند و نیمی از گله را به مردم بخشید. روایات دیگری مبنی بر از شیر گرفته شدن فریدون در این روز و سوار بر گاو شدن او در همین روز هم وجود دارد. مورد دوم اما راوی این ماجراست که در این روز ایران از ترکستان جدا شده و ایرانیان گاوهایی را که ترکستانی ها به عنوان غنیمت از ایران برده بودند، برگرداندند. از آیین های این جشن می توان به تزیین گاوها اشاره کرد.

جشن بادبره

در روزشمار ایران باستان بیست و دوم هر ماه باد نام گرفته است. باد یکی از خدایان زتشتی است که در اوستا با نام وات از آن یاد شده است. ایرانیان باستان روز بیست و دوم بهمن ماه را به ستایش خدای باد پرداخته و در گرامیداشت ایزد باد این روز را جشن می گرفتند اما این که چرا ۲۲ بهمن ماه را جشن می گرفتند ماجرای جالبی دارد. گفته می شود به مدت ۷ سال در ایران بادی نمی وزید تا این که در چنین روزی پس از ۷ سال نسیمی مختصر وزید و ایرانی ها به یمن این نسیم، این روز را جشن می گیرند.

جشن نوروز رودها

نوروز رودها از جمله جشن های آیینی ایران باستان است. این جشن باستانی و آیینی در نوزدهم اسفند ماه برگزار می شد. در این روز ایرانیان با عطر و گلاب به سمت رودخانه ها، چشمه ها و کاریز ها رفته و با پاشیدن عطر و گلاب و گلبرگ ها به آب به لایروبی و تمیزی این مکان ها می پرداختند و به این وسیله قدردانی خود را از آب و رودها نشان می دادند. به جرات می توان گفت هیچ چیزی به اندازه این جشن نمی تواند اهمیت محیط زیست برای ایرانیان باستان را نشان دهد.

در ادامه می توان گفت که شاید با وجود این جشن ها و در صورت برقراری آنها خرید بلیط هواپیما ایران برای بسیاری از گردشگران بسیار خوشایندتر بود. اگر مشتاق هستید می توانید در انتها با آداب‌ و رسوم مردم ایران آشنا شوید.

دیدگاهتان را بنویسید

لطفا نظر خود را وارد نمایید
لطفا نام خود را وارد نمایید