رصدخانه مراغه از ارزشمندترین بناهای تاریخی

ایرانیان در طول تاریخ در علوم مختلف به موفقیت ها و کشفیات بزرگی دست یافته اند و هنوز هم در علوم امروزی کاربرد دارند و روز به روز بسط می یابند.

0
13
معرفی رصدخانه مراغه
رصدخانه مراغه
رصدخانه مراغه از ارزشمندترین بناهای تاریخیReviewed by تحریریه بلیط هواپیما on Sep 13Rating: 4.0رصدخانه مراغه از ارزشمندترین بناهای تاریخی آذربایجان غربی.رصدخانه مراغه در حدود 800 سال پیش در شهرستان مراغه واقع در استان آذربایجان شرقی که زمانی پایتخت هلاکوخان بوده قرار گرفته است.

رصدخانه مراغه

ایرانیان در طول تاریخ در علوم مختلف به موفقیت ها و کشفیات بزرگی دست یافته اند و هنوز هم در علوم امروزی کاربرد دارند و روز به روز بسط می یابند. آن چه از گذشته ها باقی مانده، هر کدام نشان دهنده پیشرفت دوره ای خاص در تاریخ ایران هستند و بناها و ساختمان ها را می توان به عنوان یکی از این آثار نام برد که ما را در مطالعه گذشتگان بسیار کمک می کنند. یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی که هم به لحاظ تاریخی و هم در زمینه علوم و نجوم جایگاه ویژه ای دارد، رصد خانه مراغه است. رصدخانه مراغه 800 سال پیش در شهرستان مراغه واقع در استان آذربایجان شرقی که زمانی پایتخت هلاکوخان بوده، قرار دارد. رصد خانه مراغه، اولین رصد خانه ایران است. در روزگارانی که کسی نمی دانست دستگاه های پیشرفته تلسکوپ و دوربین های نجومی چه هستند، خواجه نصیر الدین طوسی اولین رصدخانه ایران را در شهرستان مراغه بنا کرد. رصد خانه مراغه پیشرفته ترین رصد خانه جهان نام داشت و دانشمندان برای مطالعات فصلی و نجومی به این رصد خانه می آمدند. ساخت رصد خانه مراغه در زمان حکومت هلاکوخان صورت گرفت و امروزه یکی از آثار باستانی کشورمان به حساب می آید. درواقع، می توان رصدخانه مراغه را یک یادگاری از دوران طلایی علم و فرهنگ ایران باستان و نتیجه زحمات دانشمند بزرگ ایران خواجه نصیرالدین طوسی نامید. رصد خانه مراغه تنها محلی برای بررسی ستارگان نبود، بلکه یک سازمان علمی بزرگی بود که اکثر شاخه های دانش در آن تدریس می شد و قطب الدین شیرازی که کاشف علت اصلی تشکیل رنگین کمان بود، از معروف ترین دانشمندان رصدخانه مراغه به حساب می آمد. اگر از خریداران بلیط هواپیما تبریز هستید در ادامه بیشتر با این رصد خانه آشنا شوید.

موقعیت رصدخانه مراغه

رصدخانه مراغه به روی یک تپه 110 متری در صدر مراغه واقع شده و از اکثر مناطق مرتفع قابل مشاهده است. همچنین، چشم انداز زیبایی به دریاچه ارومیه دارد. رصد خانه مراغه را معمار معروف آن دوران به نام فخرالدین ابوالسعادات احمد بن عثمان مراغی بنا به درخواست خواجه نصیرالدین طوسی ساخته است. ساخت و ساز این رصدخانه 13 سال طول کشید. 17 واحد معماری در تپه رصدخانه مراغه کشف شده اند که یکی از آن ها به تاسیسات پس از ویرانی رصدخانه مربوط است و بقیه واحدها تشکیل دهنده مجموعه علمی رصدخانه مراغه هستند. به طورکلی واحدها به دو دسته تقسیم می شوند. واحدهایی که در فعالیت های نجومی و تحقیقات کاربرد مستقیم داشته اند و واحدهایی که به مرکز علمی رصدخانه وابسته بودند و کاربردهای مختلفی از قبیل کارگاه های ریخته گری، ابزار سازی، مدرسه و کتابخانه داشتند.

✅ بازدید از مقاله معرفی شهر مراغه

رصدخانه مراغه، الگوی رصدخانه های جهان

معرفی رصدخانه مراغه
رصدخانه مراغه

در آن دوران ایران و چین به دلیل تسلط مغول بر این دو سرزمین با یکدیگر ارتباطات علمی داشتند و دانشمندی چینی به نام فائو مون جی در این رصدخانه فعالیت داشت. امپراطور چین به نام قوبیلای خان و برادر هلاکوخان همراه تعدادی کارشناس برای الگوبرداری از رصد خانه مراغه راهی ایران شدند و در بازگشت به چین رصدخانه ای را با همین شیوه ساختند. علاوه بر این دو رصدخانه، رصدخانه های هند و استانبول نیز از رصدخانه مراغه الگوبرداری شده اند. حتی ساخت رصدخانه های بزرگ غرب چون رصدخانه های تیکو براهه در حوالی کشور دانمارک و کوپلر از رصدخانه الهام گرفته شده اند.

نگاهی به تاریخچه تخریب رصد خانه مراغه

اسنادی درخصوص رصد خانه مراغه وجود دارند که طبق آن ها رصدخانه های اوجین در هندوستان، اورانین برگ در دانمارک، منزو در بنارس و رصدخانه شانگهای چین از رصدخانه مراغه الهام گرفته و ساخته شده اند. بنابر نوشته های قدیمی، بنای رصدخانه در سال 120 هجری به طور کامل تخریب شده و فقط ویرانه هایی از آن باقی مانده بود. آن چه حکایت می شود این است که رصدخانه در آن دوران به دستور دولت تخریب شده بود. بنابر باور برخی کارشناسان نیز در زمان پادشاه سلسله تیموری به نام الع بیگ رصدخانه ای در سمرقند بنا گردید و از دانشمندان مراغه ای می خواست تا به سمرقند رفته و تحقیقاتشان را در آن جا انجام دهند. اما دانمشندان مراغه ای از امر او سرباز زده و ترجیح دادند در رصدخانه به مطالعاتشان بپردازند. به همین دلیل الع بیگ دستور تخریب رصدخانه مراغه را داد. از روی نوع تخریب بنا و بقایای به جامانده تشخیص داده می شد که احتمالا مردم محلی از تخریب رصدخانه آگاهی داشته اند و از مطالح به کار رفته در بنای رصدخانه استفاده کرده اند و تنها چیزی که از رصدخانه باقی مانده بود، پی بنا بود.

بخش های مختلف رصدخانه

یک باستان شناس و استاد دانشگاه به نام پرویز ورجاند در سال 1350 به همراه همکارانش در محوطه باستانی رصد خانه مراغه کاوش ها را آغاز کرد و موفق شد بخش های مختلف این سازه علمی و برجسته را شناسایی کند. در تپه های رصدخانه نزدیک 17 واحد معماری کشف شد و یکی از آن ها مربوط به تاسیسات پس از ویرانی رصدخانه بود. باقی واحدها در کنار هم مجموعه علمی رصدخانه مراغه را تشکیل می دهند. با تحقیقات صورت گرفته در منطقه مشخص شد که بنای اصلی رصدخانه به شکل برج استوانه ای بوده و در محوطه آن ساختمان هایی وجود داشته که محلی برای اقامت کارکنان و کتابخانه بوده اند.

بخش های مختلف رصدخانه

  • برج مرکزی رصدخانه و واحدهای مدور پنج گانه
  • مدرسه برای آموزش محققان جوان در رشته هایی نظیر نجوم، ریاضیات، فیزیک و هندسه
  • کتابخانه بزرگ با کتاب های معتبر
  • سرای استادان و پژوهشگران
  • کارگاه (آزمایشگاه) بزرگ متعلق به دانشمندان
  • امکاناتی چون مسجد، مدرسه و چاه آب

محققان با کاوش در بقایای رصد خانه توانستند طرحی از برج مرکزی رصدخانه را که به شکل استوانه بود، به دست آورند. طبق این تحقیقات قطر برج حدود 22 متر برآورد شده و در ساخت آن از مصالحی چون آجر، سنگ، گچ و کاشی به کار رفته است. در حال حاضر یک گنبد سفید رنگ برای حفاظت از بقایای رصدخانه به روی آن کشیده شده و هیچ شباهتی با ساختار اصلی رصدخانه در گذشته ندارد. امروزه گردشگران زیادی بلیط هواپیما تبریز را برای سفر به شهر تاریخی مراغه و بازدید از رصدخانه، اولین خانه ستاره شناسان ایرانی خریداری می کنند.

در ادامه می توانید با رصدخانه زعفرانیه تهران آشنا شوید.

دیدگاهتان را بنویسید

لطفا نظر خود را وارد نمایید
لطفا نام خود را وارد نمایید